{"id":572,"date":"2024-02-25T10:44:00","date_gmt":"2024-02-25T15:44:00","guid":{"rendered":"https:\/\/intiyana.org\/blog\/?p=572"},"modified":"2026-03-07T10:47:40","modified_gmt":"2026-03-07T15:47:40","slug":"descubren-plaza-circular-megalitica-de-4750-anos-de-antiguedad-en-callacpuma-cajamarca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intiyana.org\/blog\/2024\/02\/25\/descubren-plaza-circular-megalitica-de-4750-anos-de-antiguedad-en-callacpuma-cajamarca\/","title":{"rendered":"DESCUBREN PLAZA CIRCULAR MEGAL\u00cdTICA DE 4750 A\u00d1OS DE ANTIG\u00dcEDAD EN CALLACPUMA \u2013 CAJAMARCA"},"content":{"rendered":"\n<p>La plaza fue construida en el sitio arqueol\u00f3gico de Callacpuma durante el Per\u00edodo Precer\u00e1mico Tard\u00edo, lo que la sit\u00faa entre las manifestaciones m\u00e1s tempranas de este tipo de arquitectura en el continente americano. Ubicado a 12 kil\u00f3metros de la ciudad de Cajamarca, entre los distritos de Llacanora y Los Ba\u00f1os del Inca, Callacpuma constituye un importante enclave hist\u00f3rico cuyos antecedentes se remontan hasta el 15 000 a.C.<\/p>\n\n\n\n<p>El complejo est\u00e1 compuesto por cuevas, terrazas destinadas a actividades dom\u00e9sticas y agr\u00edcolas, adem\u00e1s de mont\u00edculos y plataformas. Durante cerca de sesenta a\u00f1os ha despertado el inter\u00e9s de la comunidad cient\u00edfica. Los trabajos de mapeo realizados tanto a pie como con drones han permitido establecer que el sitio se extiende a lo largo de cuatro kil\u00f3metros de este a oeste, limitado al norte por el Camino Inca y al sur por el r\u00edo Cajamarca.<\/p>\n\n\n\n<p>Es particularmente reconocido por las pinturas rupestres plasmadas en las paredes de sus cuevas, donde se observan figuras antropomorfas, zoomorfas, fitomorfas y dise\u00f1os geom\u00e9tricos. Por ello, suele consider\u00e1rsele uno de los espacios fundacionales de la tradici\u00f3n cultural cajamarquina.<\/p>\n\n\n\n<p>El an\u00e1lisis sistem\u00e1tico de fragmentos cer\u00e1micos evidencia una ocupaci\u00f3n continua que abarca desde el per\u00edodo Huacaloma hasta la etapa Colonial. El 14 de febrero del presente a\u00f1o, la revista cient\u00edfica Science Advances dio a conocer el descubrimiento de una estructura arquitect\u00f3nica sin precedentes en los Andes sudamericanos: una de las plazas circulares m\u00e1s antiguas de Am\u00e9rica. Se trata de una construcci\u00f3n megal\u00edtica monumental con aproximadamente 18 metros de di\u00e1metro exterior y 16 metros de di\u00e1metro interior. Est\u00e1 conformada por dos muros conc\u00e9ntricos elaborados con piedras hincadas verticalmente, una t\u00e9cnica constructiva que no hab\u00eda sido registrada antes en esta regi\u00f3n. Las pruebas de dataci\u00f3n por radiocarbono indican que la edificaci\u00f3n inicial de esta estructura se produjo hace 4,750 a\u00f1os, en el Precer\u00e1mico Tard\u00edo, lo que refuerza su car\u00e1cter pionero dentro de la arquitectura monumental americana.<\/p>\n\n\n\n<p>El arque\u00f3logo y antrop\u00f3logo Jason Toohey, responsable de las excavaciones, se\u00f1al\u00f3 que esta construcci\u00f3n antecede en aproximadamente un siglo a las grandes pir\u00e1mides de Egipto y es contempor\u00e1nea a Stonehenge. Asimismo, explic\u00f3 que probablemente funcion\u00f3 como un espacio ceremonial y de congregaci\u00f3n para algunos de los primeros grupos humanos asentados en el valle de Cajamarca, quienes practicaban principalmente la caza y la recolecci\u00f3n, aunque ya habr\u00edan iniciado procesos tempranos de cultivo y domesticaci\u00f3n de animales.<\/p>\n\n\n\n<p>Desde 2015, Jason Toohey y la profesora Melissa Murphy, ambos de la Universidad de Wyoming, lideran las investigaciones en la zona, con excavaciones sistem\u00e1ticas iniciadas en 2018. El proyecto integra a estudiantes de pregrado y posgrado peruanos y estadounidenses, quienes participan activamente en los estudios desarrollados en Callacpuma y sus \u00e1reas circundantes.<\/p>\n\n\n\n<p>Como parte de su labor, el equipo mantiene una estrecha relaci\u00f3n con las comunidades vecinas, compartiendo los resultados obtenidos y promoviendo la valoraci\u00f3n del patrimonio cultural. Seg\u00fan Toohey, la colaboraci\u00f3n entre investigadores y poblaci\u00f3n local resulta fundamental para continuar con los estudios cient\u00edficos y garantizar la preservaci\u00f3n del sitio.<\/p>\n\n\n<div><style id=\"wp_carousel_dynamic_css577\">#sp-wp-carousel-free-id-577 .wpcp-swiper-dots {margin: 40px 0px 0px 0px;}.wpcp-wrapper-577 .swiper-wrapper .swiper-slide-kenburn, .wpcp-wrapper-577 .swiper-wrapper, .wpcp-wrapper-577 .wpcpro-row{align-items: center;}#sp-wp-carousel-free-id-577 .wpcp-single-item {box-shadow: 0px 0px 0px 0px #dddddd;transition: all .3s;margin: 0px;}#sp-wp-carousel-free-id-577.swiper-flip .wpcp-single-item{margin: 0!important;}#sp-wp-carousel-free-id-577 .wpcp-single-item:hover {box-shadow: 0px 0px 0px 0px #dddddd;}#sp-wp-carousel-free-id-577.sp-wpcp-577 .wpcp-single-item {border: 1px solid #dddddd;}#sp-wp-carousel-free-id-577.sp-wpcp-577 .swiper-button-prev,#sp-wp-carousel-free-id-577.sp-wpcp-577 .swiper-button-next,#sp-wp-carousel-free-id-577.sp-wpcp-577 .swiper-button-prev:hover,#sp-wp-carousel-free-id-577.sp-wpcp-577 .swiper-button-next:hover {background: none;border: none;font-size: 30px;}#sp-wp-carousel-free-id-577.sp-wpcp-577 .swiper-button-prev i,#sp-wp-carousel-free-id-577.sp-wpcp-577 .swiper-button-next i {color: #aaa;}#sp-wp-carousel-free-id-577.sp-wpcp-577 .swiper-button-prev i:hover,#sp-wp-carousel-free-id-577.sp-wpcp-577 .swiper-button-next i:hover {color: #178087;}#sp-wp-carousel-free-id-577.sp-wpcp-577 .wpcp-swiper-dots .swiper-pagination-bullet {background-color: #cccccc;}#sp-wp-carousel-free-id-577.sp-wpcp-577 .wpcp-swiper-dots .swiper-pagination-bullet.swiper-pagination-bullet-active {background-color: #178087;} #sp-wp-carousel-free-id-577.sp-wpcp-577.wpcp-image-carousel .wpcp-single-item:hover img, #sp-wp-carousel-free-id-577.sp-wpcp-577.wpcp-post-carousel .wpcp-single-item:hover img, #sp-wp-carousel-free-id-577.sp-wpcp-577.wpcp-product-carousel .wpcp-single-item:hover img{-webkit-transform: scale(1.2);-moz-transform: scale(1.2);transform: scale(1.2);}#sp-wp-carousel-free-id-577 .wpcpro-row>[class*=\"wpcpro-col-\"] { padding: 0 10px; padding-bottom: 20px;} #sp-wp-carousel-free-id-577 .swiper-slide .single-item-fade:not(:last-child) { margin-right: 20px;}@media (min-width: 480px) { .wpcpro-row .wpcpro-col-sm-1 { flex: 0 0 100%; max-width: 100%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-sm-2 { flex: 0 0 50%; max-width: 50%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-sm-2-5 { flex: 0 0 75%; max-width: 75%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-sm-3 { flex: 0 0 33.333%; max-width: 33.333%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-sm-4 { flex: 0 0 25%; max-width: 25%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-sm-5 { flex: 0 0 20%; max-width: 20%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-sm-6 { flex: 0 0 16.66666666666667%; max-width: 16.66666666666667%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-sm-7 { flex: 0 0 14.28571428%; max-width: 14.28571428%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-sm-8 { flex: 0 0 12.5%; max-width: 12.5%; } } @media (max-width: 480px) { .wpcpro-row .wpcpro-col-xs-1 { flex: 0 0 100%; max-width: 100%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-xs-2 { flex: 0 0 50%; max-width: 50%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-xs-3 { flex: 0 0 33.222%; max-width: 33.222%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-xs-4 { flex: 0 0 25%; max-width: 25%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-xs-5 { flex: 0 0 20%; max-width: 20%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-xs-6 { flex: 0 0 16.6667%; max-width: 16.6667%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-xs-7 { flex: 0 0 14.28571428%; max-width: 14.28571428%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-xs-8 { flex: 0 0 12.5%; max-width: 12.5%; } } @media (min-width: 736px) { .wpcpro-row .wpcpro-col-md-1 { flex: 0 0 100%; max-width: 100%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-md-2 { flex: 0 0 50%; max-width: 50%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-md-2-5 { flex: 0 0 75%; max-width: 75%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-md-3 { flex: 0 0 33.333%; max-width: 33.333%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-md-4 { flex: 0 0 25%; max-width: 25%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-md-5 { flex: 0 0 20%; max-width: 20%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-md-6 { flex: 0 0 16.66666666666667%; max-width: 16.66666666666667%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-md-7 { flex: 0 0 14.28571428%; max-width: 14.28571428%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-md-8 { flex: 0 0 12.5%; max-width: 12.5%; } } @media (min-width: 980px) { .wpcpro-row .wpcpro-col-lg-1 { flex: 0 0 100%; max-width: 100%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-lg-2 { flex: 0 0 50%; max-width: 50%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-lg-3 { flex: 0 0 33.222%; max-width: 33.222%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-lg-4 { flex: 0 0 25%; max-width: 25%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-lg-5 { flex: 0 0 20%; max-width: 20%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-lg-6 { flex: 0 0 16.6667%; max-width: 16.6667%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-lg-7 { flex: 0 0 14.28571428%; max-width: 14.28571428%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-lg-8 { flex: 0 0 12.5%; max-width: 12.5%; } } @media (min-width: 1200px) { .wpcpro-row .wpcpro-col-xl-1 { flex: 0 0 100%; max-width: 100%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-xl-2 { flex: 0 0 50%; max-width: 50%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-xl-3 { flex: 0 0 33.22222222%; max-width: 33.22222222%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-xl-4 { flex: 0 0 25%; max-width: 25%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-xl-5 { flex: 0 0 20%; max-width: 20%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-xl-6 { flex: 0 0 16.66667%; max-width: 16.66667%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-xl-7 { flex: 0 0 14.28571428%; max-width: 14.28571428%; } .wpcpro-row .wpcpro-col-xl-8 { flex: 0 0 12.5%; max-width: 12.5%; } }<\/style><div class=\"wpcp-carousel-wrapper wpcp-wrapper-577\">\n\t<div id=\"wpcp-preloader-577\" class=\"wpcp-carousel-preloader\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-content\/plugins\/wp-carousel-free\/public\/css\/spinner.svg\" alt=\"Preloader Image\" \/><\/div>\t<div class=\"wpcp-carousel-content-wrapper\">\n\t<div id=\"sp-wp-carousel-free-id-577\" class=\"wpcp-carousel-section sp-wpcp-577  nav-vertical-center wpcp-image-carousel wpcp-preloader wpcp-standard\" data-swiper='{ &quot;accessibility&quot;:true, &quot;spaceBetween&quot;:0, &quot;arrows&quot;:true, &quot;freeMode&quot;: false, &quot;autoplay&quot;:true, &quot;effect&quot;: &quot;normal&quot;, &quot;centerMode&quot;: false, &quot;autoplaySpeed&quot;:3000, &quot;dots&quot;:true, &quot;infinite&quot;:true, &quot;speed&quot;:600, &quot;pauseOnHover&quot;:true,\n\t\t\t&quot;slidesToShow&quot;:{&quot;lg_desktop&quot;:1, &quot;desktop&quot;: 1, &quot;laptop&quot;: 1, &quot;tablet&quot;: 1, &quot;mobile&quot;: 1}, &quot;responsive&quot;:{&quot;desktop&quot;:1200, &quot;laptop&quot;: 980, &quot;tablet&quot;: 736, &quot;mobile&quot;: 480}, &quot;rtl&quot;:false, &quot;lazyLoad&quot;: &quot;false&quot;, &quot;swipe&quot;: true, &quot;draggable&quot;: true, &quot;swipeToSlide&quot;:false }' dir=\"ltr\">\n\t\t<div class=\"swiper-wrapper\">\n\t\t<div class=\"swiper-slide\">\n\t<div class=\"wpcp-single-item\">\n\t\t\t<a class=\"wcp-light-box\" data-buttons='[\"close\"]' data-wpc_url='https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/01.png' href=\"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/01.png\" data-fancybox=\"wpcp_view\">\n\t\t<figure>\n\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"skip-lazy\" src=\"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/01.png\" alt=\"01\" width=\"1016\" height=\"658\">\t\t<\/figure>\n\t<\/a>\n\t\t<\/div>\n<\/div>\n\t<div class=\"swiper-slide\">\n\t<div class=\"wpcp-single-item\">\n\t\t\t<a class=\"wcp-light-box\" data-buttons='[\"close\"]' data-wpc_url='https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/03.png' href=\"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/03.png\" data-fancybox=\"wpcp_view\">\n\t\t<figure>\n\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"skip-lazy\" src=\"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/03.png\" alt=\"03\" width=\"1032\" height=\"871\">\t\t<\/figure>\n\t<\/a>\n\t\t<\/div>\n<\/div>\n\t<div class=\"swiper-slide\">\n\t<div class=\"wpcp-single-item\">\n\t\t\t<a class=\"wcp-light-box\" data-buttons='[\"close\"]' data-wpc_url='https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/02.png' href=\"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/02.png\" data-fancybox=\"wpcp_view\">\n\t\t<figure>\n\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"skip-lazy\" src=\"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/02.png\" alt=\"02\" width=\"1536\" height=\"840\">\t\t<\/figure>\n\t<\/a>\n\t\t<\/div>\n<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<div class=\"wpcp-swiper-dots swiper-pagination\"><\/div>\n\t\t\t\t<!-- If we need navigation buttons -->\n\t\t\t\t\t<div class=\"wpcp-prev-button swiper-button-prev\"><i class=\"fa fa-angle-left\"><\/i><\/div>\n\t\t\t<div class=\"wpcp-next-button swiper-button-next\"><i class=\"fa fa-angle-right\"><\/i><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n<p>Fuente: Science Advances | Fot\u00f3grafo: Jason L. Toohey<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La plaza fue construida en el sitio arqueol\u00f3gico de Callacpuma durante el Per\u00edodo Precer\u00e1mico Tard\u00edo, lo que la sit\u00faa entre las manifestaciones m\u00e1s tempranas de este tipo de arquitectura en el continente americano. Ubicado a 12 kil\u00f3metros de la ciudad de Cajamarca, entre los distritos de Llacanora y Los Ba\u00f1os del Inca, Callacpuma constituye un [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":574,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-container-style":"default","site-container-layout":"default","site-sidebar-layout":"default","disable-article-header":"default","disable-site-header":"default","disable-site-footer":"default","disable-content-area-spacing":"default","footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-572","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-descu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/572","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=572"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/572\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":578,"href":"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/572\/revisions\/578"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/574"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intiyana.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}